پایان نامه ارشد رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی : بررسي حقوق اقليت‌هاي ديني از منظر فقه اماميه و حقوق موضوعه

گرایش :  فقه و مبانی حقوق اسلامی

عنوان :  بررسي حقوق اقليت‌هاي ديني از منظر فقه اماميه و حقوق موضوعه

دانشگاه آزاد اسلامي

واحد ياسوج

دانشكده علوم انساني، گروه الهيات

پايان‌نامه براي دريافت درجه كارشناسي ارشد «M.A.»

گرایش فقه و مبانی حقوق اسلامی

عنوان:

بررسي حقوق اقليت‌هاي ديني از منظر فقه اماميه و حقوق موضوعه با نگاهي به مباني حقوق بشر معاصر

استاد راهنما:

دكتر علي پورجواهري 

استاد مشاور:

دكتر محمدباقر عامري نيا

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب

عنوان                        صفحه

فصل اول: کلیات

1- كليات 4

1-1- اظهار مسئله. 4

1-2- پرسش‌هاي تحقيق.. 4

1-3- فرضیه ها 5

1-4- اهداف پژوهش.. 5

1-5- سوابق تحقيق.. 5

1-6- جنبه نوآوري تحقيق.. 6

1-7- روش تحقيق.. 6

1-8- محدوديت‌ها و مشكلات.. 6

1-9- مفاهیم. 7

1-9-1- تعريف اقليت ( مفهوم اقليت) 7

1-9-2- مفهوم اقليت هاي ديني.. 8

1-9-3- مفهوم« حقوق». 9

1-9-4- اهل ذمه. 10

1-9-5- اهل كتاب.. 10

1-9-6- قرارداد ذمّه. 11

1-9-7- تاريخچه حقوق اقليت ها 13

1-9-8- معاهد، حربي و مستأمن.. 15

1-9-8-1- معاهد. 15

1-9-8-2- حربي.. 16

1-9-8-3- مستأمن.. 16

1-9-9- مباني و اصول رعايت حقوق اقليت‌ها 17

1-9-9-1- كرامت انساني.. 17

1-9-9-2- عدالت… 19

1-9-9-3- هم‌گرايي.. 21

1-9-9-4- وفا به عقود. 24

1-9-9-5- دعوت.. 26

1-9-9-6- نفي سلطه. 29

1-9-9-7- تأليف قلوب.. 30

فصل دوم: حقوق مدني

2- حقوق مدني اهل كتاب 32

2-1- حق حيات.. 32

2-1-1- دیه اقلیت‌های دینی.. 34

2-1-2- قصاص اقلیت‌های دینی.. 39

2-2- حق تابعيت… 40

2-3- حق اختيار مسكن و آزادي رفت و آمد. 42

2-3-1- آزادي مسكن و رفت و آمد. 42

2-3-2- ساختمان هاي بلند. 43

2-3-3- مناطق ممنوعه براي رفت و آمد. 45

2- 4- حق امنيت… 48

2-5- نتیجه فصل.. 51

فصل سوم: حقوق سياسي اهل كتاب

3- حقوق سياسي 53

3-1- حق تساوي در برابر قانون.. 53

3-2 – حق برخورداري از عدالت  قضايي.. 55

3-2-1 حق دادخواهي.. 56

3-2-2- حق تساوي افراد در برابر دادگاه 61

3- 2- 3- رسيدگي عادلانه و دادگاه صالح.. 63

3- 2- 4- حق دفاع. 66

3- 2- 5- سوگند اقليت هاي ديني.. 66

3-2-6- شهادت اقليت هاي ديني در دادگاه اسلامي.. 68

3-3- حقوق جزايي.. 69

3- 3- 1- جرائم عليه اشخاص…. 69

3-3- 2- جرائم عليه اموال و مالكيت… 71

3-3-3- جرائم عليه اخلاق  و عفت عمومي.. 71

3-3-4- اقدام عليه نظم و آسايش عمومي.. 72

3- 3- 5- جرائم عليه امنيت حكومت اسلامي.. 73

3- 4- حق آزادي فكر، عقيده و بيان.. 74

3-5- ارتداد اهل کتاب و مجازات آن.. 78

3-6- جمع‌بندي فصل.. 86

فصل چهارم: حقوق اقتصادي اقليت‌ها

4- حقوق اقتصادي اقليت‌هاي ديني 90

4-1- حق مالکیت… 90

4ـ1ـ1ـ مالکیت‌های ویژه 94

4-1-2- مالکیت شراب.. 96

4-1-3- مالکیت قرآن کریم. 99

4ـ1ـ4ـ حق شفعه  اقلیت‌های دینی.. 99

4-2- حق کسب و پیشه. 101

4-3- حق ارتباطات اقتصادی و مالی با مسلمانان.. 103

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

4-3-1- قاعده نفى سبيل.. 105

4-3-2- سيره معصومان در ارتباطات اقتصادي با اهل كتاب.. 105

4-3-2-1- خريد و فروش… 106

4-3-2-2- مزارعه. 106

4-3-2-3- شركت… 106

4-3-2-4- اجاره 107

4-3-2-5- قرض…. 107

4-3-3- اصل استقلال و سيادت اسلامى.. 108

4-3-4- حرام بودن دوستى با كافران.. 108

4-3-5- فروش سلاح به كافران.. 110

4-4- نتیجه‌ فصل.. 111

فصل پنجم: حقوق اجتماعي و آزادي فرهنگي-مذهبي

5- حقوق اجتماعي و آزادي فرهنگي-مذهبي 114

5-1- حقوق اجتماعی.. 114

5-1-1- رفتار حاکم با اهل کتاب.. 115

5ـ1ـ2ـ حق اشتغال.. 119

5-1-2-1- نمونه‌هايي از اشتغال اهل كتاب در تاريخ.. 121

5-1-3- حقوق خانواده، مادر و کودک… 123

5-1-4- حقوق استقلال در احوال شخصیه. 126

5-1-5- حقوق برخورداری از تامین اجتماعی.. 127

5-1-6- حق برخورداری از بهداشت… 130

5-2- حقوق و آزادی‌های فرهنگی ـ مذهبی.. 131

5-2-1- حق انجام مناسک دینی.. 133

5-2-2- حق داشتن معبد. 135

5-2-2-1- عدم تصرف معابد مخروبه توسط حکومت اسلامی.. 138

5-3- نتیجه فصل.. 139

فصل ششم: اقليت‌هاي ديني و جزيه

6- اقليت‌هاي ديني و جزيه 142

6-1- معنا و مفهوم جزيه. 142

6-2- بررسي آيه جزيه. 144

6-3- تاريخچه گرفتن جزيه. 148

6-4- علت وضع جزيه. 151

6-5- مقدار جزيه. 153

6-6- نتيجه فصل.. 154

نتيجه‌گيري 157

فهرست منابع 159

چكيده

 

رعایت حقوق اقلیت ها یکی از دغدغه های جامعه بشری در زمان حاضر بوده و کنوانسیون‌های مختلف بین المللی آنرا مورد تأکید قرار داده‌اند. در اسلام نیز رعایت حقوق اینگونه افراد مورد توجه قرار گرفته می باشد. آیین اسلام از همان آغاز یهودیان، مسیحیان و زرتشتیان را به عنوان اقلیت دینی در جامعه اسلامی به رسمیت شناخت و پیروان خویش را ملزم به رعایت تکریم و حقوق آنان نموده می باشد. حقوق و تعهدات اقلیت‌ها از منظر فقهی تحت عنوان پیمانی به نام «ذمه» شناخته می‌گردید که اقلیت ها در این پیمان تعهداتی را نسبت به دولت اسلامی می‌پذیرند و پیش روی دولت اسلامی تکالیفی زیرا برقراری امنیت، تأمین آزادی در دین، مراسم مذهبی، شغل و … را پیش روی آنان به عهده دارد.

این پژوهش 5 حق مدنی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و جزیه اقلیت‌های دینی را به شکل مقایسه‌ای از دیدگاه فقه امامیه، حقوق موضوعه و حقوق بشر معاصر مورد مطالعه قرار داده و به شکل توصیفی- تحلیلی به تبیین شباهت‌ها و تفاوت‌های دیدگاه‌های موجود می‌پردازد و در صدد اثبات این مسئله می باشد که اسلام نسبت به حقوق بشر معاصر برای اقلیت‌های دینی حقوق بیشتری در نظر گرفته می باشد و در حد یک شهروند جامعه اسلامی به حقوق آنان تکریم می‌گذارد.

واژگان کلیدی: حقوق، اقلیت های دینی، فقه امامیه، آزادی تعهدات امنیت.

مقدمه

از همان آغاز طلوع اسلام و به وجودآمدن جوامع اسلامی، جمعیت‌ها و گروههایی از پیروان ادیان بدون آنکه به اسلام بگروند در کنار مسلمین در سرزمین‌های اسلامی (دارالاسلام) باقی ماندند و زندگی با مسلمانان را بر مهاجرت یا مسلمان شدن ترجیح دادند، اما با گسترش سریع اسلام در میان ملل مختلف جهان و رشد فوق العاده امت اسلامی و توسعه سرزمین‌های اسلامی اقلیت های دینی علی رغم آزادی‌ها و زندگی قابل قبولی که داشتند چندان رشد و ازدیاد کمی نیافتند. احقاق حق، بر پاداری عدالت و رساندن بشر به مراتب عالی کمال انسانی، هدف‌های بزرگی می باشد که پیامبران الهی به ویژه پیامبر گرامی اسلام (ص) برای نیل به آنها، رنج‌ها و سختی‌های زیادی متحمل شدند. پیامبران احقاق حقوق افراد را منش و سیره خود قرار می‌دادند. حتی در صورت غلبه و پیروی اکثریت بر آنان، حقوق اقلیت را محترم می‌شمردند و اکثریت را به احقاق حقوق اقلیت ها توصیه و راهنمایی می‌کردند.

پیامبران در عین پیروزی غلبه و پیروی اکثریت از آنها دین خود را به اکراه بر اقلیت مخالف خود تحمیل نمی‌کردند و اقلیت با آزادی در جامعه دینی زندگی می کردند. بر خلاف دین ستیزانی که معتقد به تحمیل دین با زور شمشیر هستند.

آیه شریفه «لااکراه فی الدین قد تبین الرشد من الغی» اجبار و اکراه افرد در پذیرش دین را منتفی می‌داند و پیامبر گرامی اسلام (ص) و اصحاب ایشان نیز با برخورد و رفتاری محترمانه با اقلیت های ساکن در سرزمین‌های اسلامی، اجبار و اکراه را در پذیرش دین به کار نگرفتند. در واقع مسلمانان نه تنها دین خود را به آنان تحمیل نکردند بلکه با معاشرت های نیک خود آنان را مجذوب خویش ساختند به طوری که گروه‌هایی از کشورهای دیگر که تحت ظلم بودند، خانه و دیار خود را رها کرده و بلاد اسلامی را برای زندگی انتخاب نمودند.

اسلام آحاد مردم را در برابر حکومت دارای حقوقی متقابل می‌داند یعنی همچنان که افراد را موظف به رعایت وظایفی در برابر حکومت می داند حکومت را نیز ملزم به مراعات حقوق آنان دانسته می باشد.

بشر بر اساس نياز، يا ميل فطري، زندگي جمعي دارد و نمي‌تواند از اين هويت جمعي جدا گردد، چرا كه بسياري از نيازهاي او در پرتو حيات اجتماعي حاصل مي‌گردد. از طرفي در اديان الهي و اسلام، بشر‌ها به دو گروه مؤمن و كافر دسته‌بندي مي‌شوند. اين دسته‌بندي، احكام و آثاري را در پي دارد و قلمرو حقوق و وظايف دو گروه را جدا مي‌كند. طبيعي می باشد كه يك نظام سياسي مبتني بر دين، خط مشي سياست خارجي خود را بر اساس اين آثار و لوازم تعيين مي‌كند و پيروان آن آيين نيز روابط خود را بر اساس دستورهاي مذهبي خويش منظم مي‌سازند. همچنين با در نظر داشتن بحث حقوق بشر در ميان كشورهاي توسعه يافته و فشار آنان بر كشورهاي مسلمان در خصوص رعايت حقوق بشر، ما در اين تحقيق يكي از مهمترين جنبه‌هاي حقوق بشر يعني حقوق اقليت‌هاي ديني را از منظر فقه اماميه و حقوق موضوعه مورد واكاوي قرار داده و در نهايت آن را با حقوق بشر معاصر تطبيق مي‌دهيم.

-1- اظهار مسئله

موضوع اقلیتهای دینی و حقوق مربوط به آنها از همان اوایل ظهور اسلام و در متن تشریح احکام اسلامی در حوزه فقه و اندیشه دینی اسم مطرح گردیده می باشد لیکن این مسئله که بطور دقیق اقلیتهای دینی چه حقوقی دارند هیچگاه به عنوان بحثی مستقل در کتب فقهی عنوان خاصی را بخود اختصاص نداده می باشد، بر این اساس از نقطه نظر فقهی نسبت به اصل حقوق اقلیتها ابهامات هست. همچنانکه تفاوت شرایط زمانی و عنوان گردیدن واژه های نو ظهور حقوق بشری تعارضی را در حوزه فقه و حقوق بشر به تصویر آورده می باشد. این پژوهش بر آن می باشد که با شناسایی حقوق اقلیتها تشابه و یا تفاوتهای احتمالی در دو نگاه فقهی و فلسفه حقوق بشری در زمینه حقوق اقلیتها محل نزاع را دقیقاً شناسایی و راه حل های پیشرو را پیدا نماید. نوع حقوق اقلیتها، تأثیر شرایط زمانی و مکانی و سنجش مبانی هر دو نگاه مانند های مجهول و متغیرهای مربوط به مسئله می باشد که در این پژوهش به آن پرداخته خواهد گردید.

-2- پرسش‌هاي تحقيق

اقليت‌هاي ديني در فقه اماميه و حقوق ايران داراي چه حقوقي هستند؟

  • چه تفاوت‌ها و شباهت‌هايي ميان حقوق اقليت‌هاي ديني، در فقه اماميه و حقوق بشر معاصر هست؟

1-3- فرضیه ها

1-اقلیتهای دینی در فقه امامیه همانند سایر افراد از حقوق برابر و تکریم برخوردار هستند.

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

2- بین دیدگاه فقه امامیه با دیدگاه حقوق بشر معاصر در مسئله حقوق اقلیتها تفاوت هست.

3- امکان تعامل بین دو دیدگاه در خصوص این مسئله هست.

 

1-4- اهداف پژوهش

1- تدوین جامع حقوق اقلیتها در حوزه فقه امامیه با شناسایی موارد ذکر گردیده در فقه.

2- یافتن راه حل برای بیرون رفت از چالش پیشرو فقه که امروز تحت عنوان اعتراضات حقوق بشری عنوان می گردد.

3- غنا بخشیدن علمی به حوزه فقه و اندیشه و بارور کردن فقهی حقوقی به مقصود تعامل بین فقه و جهان معاصر.

1-5- سوابق تحقيق

اگرچه به گونه مجزا كتاب يا پايان‌نامه‌اي كه به گونه كامل به بررسي حقوق اقليت‌ها از منظر فقهي و حقوقي بپردازد وجود ندارد اما به شكل پراكنده كتب و مقالاتي هست. كتاب حقوق اقليت‌ها تأليف عباسعلي عميد زنجاني به گونه گذرا برخي حقوق اقليت‌هاي ديني را مورد بررسي قرار داده می باشد. روح‌الله شريعتي نيز در كتاب اقليت‌هاي ديني به برخي از حقوق و وظايف اقليت‌هاي ديني پرداخته می باشد. وي همچنين در كتاب «حقوق و وظايف غير مسلمانان در جامعه اسلامي» حقوق و وظايف غير مسلمانان مانند حقوق اقليت‌ها را مورد بررسي قرار داده می باشد.

1-6- جنبه نوآوري تحقيق

از آنجا كه اين تحقيق حقوق اقليت‌هاي ديني را به صورت تطبيقي ميان فقه اماميه، حقوق ايران و حقوق بشر معاصر مورد بحث قرار داده و به جنبه‌هاي مهمي زیرا حقوق مدني، حقوق سياسي، حقوق جزايي، حقوق اقتصادي و حقوق اجتماعي آنان پرداخته می باشد، با ساير كارهاي انجام گرفته متفاوت می باشد. چرا كه ساير تحقيقات انجام شده، در خصوص يكي از موارد مذكور و آنهم فقط از منظر فقهاي اماميه بوده می باشد. بنابراين اين تحقيق كاري نو و جديد مي‌باشد.

1-7- روش تحقيق

روش استدلالي و تحليل منطقي و عقلاني كه از ويژگي تحقيقات توصيفي مي‌باشد كه در اين تحقيق با بهره گیری از منابع و مطالعات كتابخانه‌اي مانند كتب، مقالات، پايان‌نامه‌ها، كتابخانه الكترونيك و … جمع‌آوري و مورد بهره گیری واقع گرديد.

1-8- محدوديت‌ها و مشكلات

با در نظر داشتن كمبود كتب مرجع و مهم در خصوص مباحث فقهي، براي تهيه منابع سفرهايي را به شهر قم انجام داده و براي تهيه منابع مورد نظر با سختي‌هايي مواجه شديم.

– مفاهیم

1-9-1- تعريف اقليت ( مفهوم اقليت)

1) يكي از نخستين مشكلات مربوط به حقوق اقليت ها، مبهم بودن واژه  اقليت می باشد كه تا به حال تعريف رسمي در مورد آن صورت نگرفته می باشد . حتي از  سوي سازمان ملل متحد و نهادهاي تخصصي آن کوشش هاي زيادي براي ارائه تعريف دقيق و كامل از اقليت به اقدام آمده می باشد اما هيچ يك به نتيجه  اي موثر نرسيده می باشد، زيرا تاكنون توافق عام بر سر گروههايي كه بايد در اين فرضيه گنجانده گردد حاصل نشده می باشد . نخستين اقدام در اين جهت ياداشت دبير كل سازمان ملل متحد در تاريخ 27 دسامبر1949 تحت عنوان «تعريف و دسته بندي اقليت‌ها» می باشد كه وي در تعريف اين اصطلاح مي گويد: «در اقدام نمي توان به  ارائه مفهومي ادبي براي تعريف  اصطلاح اقليت اكتفا كرد. در واقع بايد تمام اجتماعاتي را كه در داخل كشور زندگي مي كنند مانند خانواده ها، طبقات اجتماعي، گروههاي فرهنگي، اشخاصي كه به زبان هاي محلي صحبت مي كنند و ساير گروههاي مشابه را اقليت ناميد وچنين تعريفي هيچ فايده اي دربر نخواهد داشت. با آنكه از ديدگاه علمي به دشواري مي توان تعريف دقيقي از اصطلاح اقليت ارائه داد اما در قلمرو سياسي، به اجتماعاتي تصریح شده می باشد كه داراي بعضي علائم مشخصه (قومي، زباني، فرهنگي، ديني و يا … ) هستند (ذوالعين، 1374: 445).

گزارشگر ويژه كميسيون فرعي مبارزه عليه اقدامات تبعيضي و حمايت از اقليت ها والبته به كميسيون حقوق بشر در سال 1972 طي گزارش نهايي خود اصطلاح اقليت را اين گونه تعريف كرده می باشد: «… گروهي كه از لحاظ كميت كمتر از باقي جمعيت يك كشور بوده و در وضعيتي غير حاكم قرار دارند كه اعضاي آن از نقطه نظر قومي، ديني يا زباني داراي ويژگي هايي هستند كه با باقي جمعيت متفاوت می باشد و خصوصاً داراي نوعي احساس همبستگي هستند كه با آن فرهنگ ها، سنت ها، دين وزبانشان را پاسداري مي كنند» (كاپوتوتي[1]، 1985: 385).

البته بديهي می باشد كه اقليت طبق اين تعريف، تبعه  كشوري می باشد كه به آن تعلق دارند محسوب مي شوند و در نتيجه شامل پناهنده يا مستأمن نخواهد گردید.

2) گروههاي كوچكي كه در جوامع زندگي مي كنند و با يكديگردر اموري مانند دين ، نژاد، رنگ، زبان و… اشتراك دارند را اقليت گويند. گروههايي رسماً درجامعه به عنوان اقليت شناخته مي شوند كه در قوانين آن جامعه به عنوان اقليت به آنان رسميت داده شده می باشد ( شريعتي، 1387 :20 ).

3) مفهوم امروزي اقليت، مفهومي شمارشي و عددي نيست؛ بلكه اين اصطلاح در مورد همه گروههايي به كار مي رود كه دريك جامعه زندگي مي كنند ولي به علت وابستگي قومي، مذهبي، زباني و يا حتي غرابت رفتار و عادات، از ديگر افراد آن جامعه متمايز مي شوند .

در صورتي كه اينگونه افراد زير سلطه باشنديا از مشاركت در كار جامعه كنار گذاشته شوند؛ يا مورد تبعيض و تعدي قرار گيرند و سرانجام اگر نوعي احساس جمعي و گروهي نيز داشته باشند اقليت محسوب مي شوند ( خوبروي پاك، 1380: 2)

4) اصطلاح اقليت كه غالباً با ويژگي هايي زیرا، زباني، قومي، ديني و مذهبي همراه می باشد در بر گيرنده آن دسته از گروههاي انساني  می باشد كه در شرايطي حاشيه اي و در موقعيتي ناشي از فرودستي كميتي و در عين حال اجتماعي، سياسي، اقتصادي و فرهنگي به سر مي برند                                                                        (پي‌ير، 1374: 5).   

5) گروهي كه در حاكميت شركت نداشته واز نظر تعداد كمتر از بقيه جمعيت كشور باشند و اعضاي آن در عين حالي كه تبعه آن كشور هستند ويژگي هاي متفاوت قومي، مذهبي يا زباني با ساير جمعيت كشور دارند و داراي نوعي وحدت منافع و همبستگي در جهت حفظ فرهنگ ، آداب و رسوم ، مذهب يا زبان خود هستند (ترنبري،1379: 12).

6) گروهي از اتباع يك كشور كه از لحاظ ملي، نژادي، زباني يا مذهبي از ديگر گروههاي مردم متفاوت بوده، از لحاظ تعداد كمترند و قدرت حكومت را نيز در دست ندارند (مهرپور، 1376: 176).

1-9-2- مفهوم اقليت هاي ديني

 1) در قانون اساسي ايران اقليت هاي يهودي، مسيحي و زرتشتي كه ديني به غیر از اكثريت دارند به عنوان پيروان اديان مزبور به آنان رسميت داده شده و حكومت حقوق و امتيازاتي براي آنان متعهد شده می باشد به عنوان اقليت هاي ديني شناخته مي شوند (شريعتي، 1387: 20).   

2) گروههاي قومي كه عامل تمايز آنها، مذهب يا اعتقادات ديگر می باشد اقليت هاي ديني ناميده مي شوند (قاسمي، 1382: 856).

1-9-3- مفهوم« حقوق»

 1) در هر جامعه اي براي رسيدن به آرمان ها و اهداف آن جامعه كه غالباً استقرار عدالت در روابط مردم و حاكمان و حفظ نظم در اجتماع می باشد، ناچار بايد براي تعدادي از مردم، امتيازاتي در برابر ديگران به رسميت شناخته گردد كه با ايجاد تكليف براي گروه دوم توانايي خاصي به آنان داده مي‌گردد. اين امتياز و توانايي را كه هر جامعه منظم براي اعضاي خود به وجود مي‌آورد « حق» مي نامند كه جمع آن حقوق می باشد (كاتوزيان، 1380: 33).

2) امتيازاتي را كه حكومت به نفع خود در برابر اشخاص جامعه مقرر ساخته و افراد متعهد و ملتزم به رعايت آن امتيازات به نفع حكومتند را حقوق حكومت و به عبارتي وظايف در برابر  جامعه و حكومت مي گويند كه از اين روبه حقوق متقابل حكومت و مردم تعبير مي گردد (شريعتي، 1387: 19).

3) جمع حق ، يعني راستي ها، بهره ها، مواجب، اموال و … ( معين، 1364: 37).

4) امتياز و قدرتي كه يك فرد پیش روی ديگران در زندگي  اجتماعي دارد واز آن مي تواند بهره گیری كند، مثل حق آزادي، حق مالكيت، حق رأي و… حقوق در اين معنا معادل كلمه انگليسي rights و واژه فرانسوي Droits subjectife مي باشد (علوي، 1388،3).

5) حقوق مجموع مقرراتي می باشد كه بر اشخاص از اينجهت كه در اجتماع هستند حكومت مي‌كند (كاتوزيان، 1385: 1).

6) در اين تحقيق مقصود از حقوق، حقوق مدني، حقوق سياسي، حقوق جزايي، حقوق اقتصادي و حقوق اجتماعي اقليت‌هاي ديني مي‌باشد.

تعداد صفحه :186

قیمت : 14700تومان