دانلود فایل پایان نامه : دانلود پایان نامه کشاورزی-اقتصاد کشاورزی:مقایسه روش‌های مختلف قیمت‌گذاری آب کشاورزی با استفاده از رهیافت برنامه‌ریزی ریاضی مثبت

با عنوان:مقایسه روش‌های مختلف قیمت‌گذاری آب کشاورزی با بهره گیری از رهیافت برنامه‌ریزی ریاضی مثبت -مطالعه موردی اراضی پایین‌دست سد گلستان

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

 

دانشکده مدیریت کشاورزی

 

پایان‌نامه جهت اخذ درجه کارشناسی‌ارشد در رشته

مهندسی کشاورزی- اقتصاد کشاورزی

مقایسه روش‌های مختلف قیمت‌گذاری آب کشاورزی با بهره گیری از رهیافت برنامه‌ریزی ریاضی مثبت -مطالعه موردی اراضی پایین‌دست سد گلستان 1-

 

زمستان 1393

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

چکیده

منابع آب محدود کشور صرف‌نظر از تغییرات بین سالی تقریبا ثابت بوده و با افزایش جمعیت و توسعه در ابعاد مختلف، تامین نیازهای آبی با محدودیت­های زیادی مواجه می­گردد. پس بایستی به دنبال راه‌کارهای مناسب برای مدیریت تقاضای آب بود. اعمال سیاست­هایی، که انگیزه مصرف­کنندگان را جهت صرفه­جویی و جلوگیری از اتلاف این نهاده با ارزش، بالا ببرد امری بسیار کارساز و مهم می­باشد. یکی از این سیاست­ها قیمت­گذاری منابع آب در بخش کشاورزی می­باشد. در این مطالعه به مطالعه روش­های مختلف قیمت­گذاری آب بر اساس معیارهای مختلف اقتصادی، اجتماعی و محیط­زیستی پرداخته می­گردد بدین مقصود از روش برنامه ریزی ریاضی مثبت (PMP) جهت شبیه­سازی الگوی کشت اراضی پایین دست سد گلستان (1) شهرستان گنبدکاووس در حالت اجرای روش­های مختلف قیمت‌گذاری آب نظیر قیمت­گذاری سطحی، حجمی و ترکیبی بهره گیری گردید، سپس بهترین روش براساس شاخص­های مذکور با بهره گیری از تکنیک تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و (TOPSIS) انتخاب گردید. در این مطالعه داده­های مورد نیاز با بهره گیری از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه­ای گردآوری و تعداد 20 سناریو (5 سناریو سطحی، 5 سناریو حجمی و 10 سناریو ترکیبی)مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان می­دهد با افزایش قیمت آب سطح زیر کشت محصولات آبی کاهش و سطح زیر کشت محصولات دیم، افزایش می­یابد و هندوانه آجیلی تابستانه به دلیل آب بر بودن و سود ناخالص کم در بیشتر سناریو­ها از الگوی کشت حذف شده­می باشد. با افزایش قیمت آب سود، اشتغال و مقدار آب مصرفی کاهش و شاخص پایداری کود نیتروژن و کود فسفات افزایش یافته­می باشد. روش قیمت­گذاری آب به روش حجمی (قیمت هر متر مکعب آب 300 ریال) رتبه نخست را به خود اختصاص داد.

 

واژه‌های کلیدی: برنامه ریزی ریاضی اثباتی(PMP)، سد گلستان(1)، قیمت­گذاری آب

 

 


فهرست مطالب

عنوان                                                                                                               صفحه

 

فصل اول: مقدمه و کلیات

1-1- مقدمه……………………………… 2

1-2- تعریف مسئله………………………… 3

1-3- اهميت و ضرورت انجام مطالعه……………. 4

1-4- اهداف پژوهش………………………… 5

1-5- فرضیه­های پژوهش………………………. 5

 

فصل دوم: مطالعه منابع

2-1- پژوهش‌های داخلی………………………. 8

2-1-1- پژوهش­های داخلی در زمینه ارزش‌گذاری آب… 8

2-1-2- پژوهش‌های داخلی در زمینه برنامه‌ریزی ریاضی مثبت (PMP) 12

2-2- پژوهش‌های خارجی……………………… 15

2-2-1- پژوهش‌های خارجی در زمینه ارزش‌گذاری آب… 15

2-2-2- پژوهش‌های خارجی در زمینه برنامه‌ریزی ریاضی مثبت (PMP)     17

 

فصل سوم: مواد و روش­ها

3-1- مشخصات منطقه مورد مطالعه……………… 20

3-1-1- معرفی شهرستان گنبد کاووس………….. 20

3-1-2-تقسیمات کشوری……………………. 21

3-1-3- شرایط اقلیمی……………………. 21

3-1-4- منابع آب……………………….. 22

3-1-5- ویژگی­های جمعیتی شهرستان گنبد کاووس…. 23

3-1-6- وضعیت کشاورزی…………………… 23

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                               صفحه

 

3-1-7- معرفی دهستان آق آباد……………… 24

3-1-8- وضعیت خاک دهستان آق آباد………….. 25

3-1-9- وضعیت دام در دهستان آق آباد……….. 25

3-1-10- جایگاه جغرافیایی سد گلستان (1)……. 25

3-1-11- نحوه توزیع آب و دریافت آب بها…….. 25

3-1-12- مطالعه وضعیت سطح زیر کشت منطقه مورد مطالعه    26

3-2- روش و شیوه گردآوری اطلاعات…………….. 27

3-3- جامعه آماری و روش نمونه‌گیری…………… 27

3-4- روش تجزیه و تحلیل داده‌ها……………… 28

3-4-1- برنامه‌ریزی ریاضی (MP)……………. 28

3-4-1-1- برنامه‌ریزی ریاضی هنجاری (NMP)….. 30

3-4-1-2- الگوی برنامه‌ریزی ریاضی مثبت (PMP). 31

3-5- کالیبراسیون تابع هزینه……………….. 37

3-6- تحلیل سلسله مراتبی (AHP)……………… 39

3-6-1- اصول فرآیند تحلیل سلسله مراتبی…….. 41

3-6-2- مدل فرآیند تحلیل سلسله مراتبی……… 41

3-7- فرآیند روش تاپسیس…………………… 45

3-7-1- الگوریتم تکنیک تاپسیس…………….. 45

3-8-تبیین مدل ریاضی پژوهش………………… 46

3-8-1- تشریح فعالیت­ها، معرفی متغیرهای تصمیم‌گیری و محدودیت‌های مدل    47

3-8-2- معرفی متغیرهای تصمیم‌گیری پژوهش…….. 47

3-8-3- محدودیت­های مدل………………….. 49

3-8-3-1- محدودیت زمین………………… 49

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                               صفحه

 

3-8-3-2- محدودیت آب………………….. 49

3-8-3-3- محدودیت نیروی کار…………….. 50

3-8-3-4- محدودیت کود شیمیایی…………… 50

3-8-3-5- محدودیت ماشین‌آلات کشاورزی………. 50

3-8-3-6- محدودیت سرمایه……………….. 51

3-8-4- شاخص پایداری نهاده کود……………. 51

 

فصل چهارم: نتایج و بحث

4-1- نتایج تحلیل توصیفی (ویزگی­های جامعه آماری) 54

4-1-1- الگوی کشت زارعین………………… 54

4-1-2- نیاز آبی گیاهان در منطقه مورد مطالعه.. 55

4-1-3- سناریوهای مورد بررسي……………… 56

4-2- نتایج استنباطی: نتایج برآورد الگوها……. 58

4-2-1- نتایج برآورد الگو با بهره گیری از روش برنامه ریزی ریاضی مثبت (PMP)…………………………………….. 58

4-2-2- اعمال سیاست تغییر روش­های آبیاری بر الگوی کشت، سود، اشتغال، آب مصرفی، شاخص پایداری کود نیتروژن، شاخص پایداری کود فسفات در مدل PMP…………………………………….. 60

4-2-2-1- نتایج سناریو اول (شرایط موجود): روش قیمت‌گذاری سطحی  61

4-2-2-2- نتایج سناریو دوم: روش قیمت‌گذاری سطحی با افزایش 50 درصدی  63

4-2-2-3- نتایج سناریو سوم: روش قیمت‌گذاری سطحی با افزایش 100 درصدی 64

4-2-2-4- سناریو چهارم روش قیمت‌گذاری سطحی با افزایش 150 درصدی 65

4-2-2-5- سناریو پنجم روش قیمت‌گذاری سطحی با افزایش 200 درصدي  67

4-2-2-6- نتایج سناریو ششم: روش قیمت‌گذاری حجمی 68

4-2-2-7- نتایج سناریو هفتم: روش قیمت‌گذاری حجمی با افزایش 50 درصدی 70

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                               صفحه

 

4-2-2-8- نتایج سناریو هشتم: روش قیمت‌گذاری حجمی با افزایش 100 درصدی 71

4-2-2-9- نتایج سناریو نهم: روش قیمت‌گذاری حجمی با افزایش 150 درصدی 73

4-2-2-10- نتایج سناریودهم: روش قیمت‌گذاری حجمی با افزایش 200 درصدی 74

4-2-2-11- نتایج سناریو یازدهم: روش قیمت‌گذاری ترکیبی 76

4-2-2-12- نتایج سناریودوازدهم: روش قیمت‌گذاری ترکیبی 77

4-2-2-13- نتایج سناریوسیزدهم: روش قیمت‌گذاری ترکیبی 79

4-2-2-14- نتایج سناریوچهاردهم: روش قیمت‌گذاری ترکیبی 80

4-2-2-15- نتایج سناریوپانزدهم: روش قیمت‌گذاری ترکیبی 82

4-2-2-16- نتایج سناریوشانزدهم: روش قیمت‌گذاری ترکیبی 83

4-2-2-17- نتایج سناریوهفدهم: روش قیمت‌گذاری ترکیبی  85

4-2-2-18- نتایج سناریوهجدهم: روش قیمت‌گذاری ترکیبی  86

4-2-2-19- نتایج سناریونوزدهم: روش قیمت‌گذاری ترکیبی 87

4-2-2-20- نتایج سناریو بیستم: روش قیمت‌گذاری ترکیبی 89

4-3- نتایج رتبه‌بندی سناریوها………………. 90

 

فصل پنجم: نتیجه‌گیری و پیشنهادات

5-1- نتیجه‌گیری کلی………………………. 94

5-2- پیشنهادات………………………….. 95

 

منابع

الف: منابع فارسی………………………… 98

ب: منابع لاتین………………………….. 101

 

فهرست جدول‌ها

عنوان                                                                                                               صفحه

 

جدول 3-1- الگوی کشت محصولات زراعی شهرستان گنبد کاووس سال زراعی 92-91 واحد: هکتار………………………………….. 24

جدول 3-2- سطح زیر کشت محصولات زراعی شرکت‌های تعاونی آب سد گلستان (1) در سال زراعی92-1139 (واحد: هکتار)…………….. 26

جدول 3-3- ارزش‌گذاري شاخص‌ها نسبت به هم………. 43

جدول 3-4- شاخص تصادفي……………………. 44

جدول 4-1- سطح زیر‌کشت محصولات زراعی شرکت تعاونی‌های آب سد گلستان یک سال زراعی 92-1391 واحد: هکتار………………… 55

جدول 4-2- مقدار نیاز خالص آبیاری در منطقه مورد مطالعه (واحد: مترمکعب در هکتار)…………………………………. 56

جدول 4-3- سناریوهای مورد مطالعه…………….. 57

جدول 4-4- سناریوهای مختلف جهت مطالعه سیاست­های قیمت­گذاری آب در اراضی زیر سد گلستان (1)…………………………… 57

جدول 4-5- نتایج الگوی کشت مدلPMP منطقه به تفکیک شرکت تعاونی آب (واحد: هکتار)…………………………………. 59

جدول 4-6- مقدار نهاده­های موجود در منطقه مورد مطالعه به تفکیک شرکت­های تعاونی آب………………………………. 59

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

جدول 4-7- مقدار نهاده­های مصرف شده در الگوی کشت مدل PMP منطقه به تفکیک شرکت‌های تعاونی آب……………………….. 60

جدول 4-8- قیمت آب در منطقه سال زراعی (92-91)… 61

جدول 4-9- درصد تغییر سطح زیرکشت محصولات در الگوی کشت مدل PMP منطقه در حالت اجرای سناریو اول (شرایط موجود)………… 62

جدول 4-10- مطالعه سود، اشتغال، آب مصرفی، شاخص پایداری کود نیتروزن، شاخص پایداری کود فسفات در الگوی کشت مدل PMP منطقه در حالت اجرای سناریو اول……………………………………… 62

جدول 4-11- درصد تغییر سطح زیر کشت محصولات در الگوی کشت مدل PMP منطقه در حالت اجرای سناریو دوم……………………. 63

جدول 4-12- مطالعه سود، اشتغال، آب مصرفی، شاخص پایداری کود نیتروزن، شاخص پایداری کود فسفات درالگوی کشت مدل PMP در حالت اجرای سناریو دوم   64

فهرست جدول‌ها

عنوان                                                                                                               صفحه

 

جدول 4-13- درصد تغییر سطح زیر کشت محصولات در الگوی کشت مدل PMP منطقه در حالت اجرای سناریو سوم……………………. 65

جدول 4-14- مطالعه سود، اشتغال، آب مصرفی، شاخص پایداری کود نیتروزن، شاخص پایداری کود فسفات درالگوی کشت مدل PMP درحالت اجرای سناریو سوم    65

جدول 4-15- درصد تغییر سطح زیرکشت محصولات در الگوی کشت مدل PMP منطقه در حالت اجرای سناریو چهارم………………….. 66

جدول 4-16- مطالعه سود، اشتغال، آب مصرفی، شاخص پایداری کود نیتروزن، شاخص پایداری کود فسفات در الگوی کشت مدل PMP در حالت اجرای سناریوچهارم 67

جدول 4-17- درصد تغییر سطح زیر کشت محصولات در الگوی کشت مدل PMP منطقه در حالت اجرای سناریو پنجم…………………… 67

جدول 4-18- مطالعه سود، اشتغال، آب مصرفی، شاخص پایداری کود نیتروزن، شاخص پایداری کود فسفات درالگوی کشت مدل PMP در حالت اجرای سناریوپنجم   68

جدول 4-19- درصد تغییر سطح زیرکشت محصولات در الگوی کشت مدلPMP منطقه در حالت اجرای سناریو ششم……………………. 69

جدول 4-20- مطالعه سود، اشتغال، آب مصرفی، شاخص پایداری کود نیتروزن، شاخص پایداری کود فسفات در الگوی کشت مدل PMPدر حالت اجرای سناریو ششم  70

جدول 4-21- درصد تغییر سطح زیر کشت محصولات در الگوی کشت مدل PMP منطقه در حالت اجرای سناریو هفتم…………………… 70

جدول 4-22- مطالعه سود، اشتغال، آب مصرفی، شاخص پایداری کود نیتروزن، شاخص پایداری کود فسفات در الگوی کشت مدل PMPدر حالت اجرای سناریو هفتم 71

جدول 4-23- درصد تغییر سطح زیر کشت محصولات در الگوی کشت مدل PMP منطقه در حالت اجرای سناریو هشتم ………………….. 72

جدول 4-24- مطالعه سود، اشتغال، آب مصرفی، شاخص پایداری کود نیتروزن، شاخص پایداری کود فسفات در اگوی کشت مدل PMPدرحالت اجرای سناریو هشتم   73

فهرست جدول‌ها

عنوان                                                                                                               صفحه

 

جدول 4-25- درصد تغییر سطح زیر کشت محصولات در الگوی کشت مدل PMP منطقه در حالت اجرای سناریو نهم……………………. 73

جدول 4-26- مطالعه سود، اشتغال، آب مصرفی، شاخص پایداری کود نیتروزن، شاخص پایداری کود فسفات در الگوی کشت مدل PMPدر حالت اجرای سناریو نهم  74

جدول 4-27- درصد تغییر سطح زیر کشت محصولات در الگوی کشت مدل PMP منطقه در حالت اجرای سناریو دهم……………………. 75

جدول 4-28- مطالعه سود، اشتغال، آب مصرفی، شاخص پایداری کود نیتروزن، شاخص پایداری کود فسفات در الگوی کشت مدل PMPدر حالت اجرای سناریو دهم  75

جدول 4-29- درصد تغییر سطح زیر کشت محصولات در الگوی کشت مدل PMP منطقه در حالت اجرای سناریو یازدهم…………………. 76

جدول 4-30- مطالعه سود، اشتغال، آب مصرفی، شاخص پایداری کود نیتروزن، شاخص پایداری کود فسفات درالگوی کشت مدل PMP در حالت اجرای سناریویازدهم 77

جدول 4-31- درصد تغییر سطح زیر کشت محصولات در الگوی کشت مدل PMP منطقه در حالت اجرای سناریو دوازدهم………………… 78

جدول 4-32- مطالعه سود، اشتغال، آب مصرفی، شاخص پایداری کود نیتروزن، شاخص پایداری کود فسفات در الگوی کشت مدل PMPدرحالت اجرای سناریو دوازدهم……………………………………… 78

جدول 4-33- درصد تغییر سطح زیر کشت محصولات در الگوی کشت مدل PMP منطقه در حالت اجرای سناریو سیزدهم…………………. 79

جدول 4-34- مطالعه سود، اشتغال، آب مصرفی، شاخص پایداری کود نیتروزن، شاخص پایداری کود فسفات درالگوی کشت مدل PMPدرحالت اجرای سناریو سیزدهم 80

جدول 4-35- درصد تغییر سطح زیر کشت محصولات در الگوی کشت مدل PMP منطقه در حالت اجرای سناریو چهاردهم………………… 81

جدول 4-36- مطالعه سود، اشتغال، آب مصرفی، شاخص پایداری کود نیتروزن، شاخص پایداری کود فسفات درالگوی کشت مدل PMP در حالت اجرای سناریو چهاردهم……………………………………… 81

فهرست جدول‌ها

عنوان                                                                                                               صفحه

 

جدول 4-37- درصد تغییر سطح زیر کشت محصولات در الگوی کشت مدل PMP منطقه در حالت اجرای سناریو پانزدهم………………… 82

جدول 4-38- مطالعه سود، اشتغال، آب مصرفی، شاخص پایداری کود نیتروزن، شاخص پایداری کود فسفات در منطقه مورد نظر در مدل PMPدر سناریوپانزدهم  83

جدول 4-39- درصد تغییر سطح زیر کشت محصولات در الگوی کشت مدل PMP منطقه در حالت اجرای سناریو شانزدهم………………… 84

جدول 4-40- مطالعه سود، اشتغال، آب مصرفی، شاخص پایداری کود نیتروزن، شاخص پایداری کود فسفات در الگوی کشت مدل PMP درحالت اجرای سناریوشانزدهم……………………………………… 84

جدول 4-41- درصد تغییر سطح زیر کشت محصولات در الگوی کشت مدل PMP منطقه در حالت اجرای سناریو هفدهم………………….. 85

جدول 4-42- مطالعه سود، اشتغال، آب مصرفی، شاخص پایداری کود نیتروزن، شاخص پایداری کود فسفات در الگوی کشت مدل PMPدر حالت اجرای سناریوهفدهم 86

جدول 4-43- درصد تغییر سطح زیرکشت محصولات در الگوی کشت مدل PMP منطقه در حالت اجرای سناریوهجدهم…………………… 87

جدول 4-44- مطالعه سود، اشتغال، آب مصرفی، شاخص پایداری کود نیتروزن، شاخص پایداری کود فسفات درالگوی کشت مدل PMP در حالت اجرای سناریوهجدهم  87

جدول 4-45 درصد تغییر سطح زیر کشت محصولات در الگوی کشت مدل PMP منطقه در حالت اجرای سناریو نوزدهم…………………. 88

جدول 4-46- مطالعه سود، اشتغال، آب مصرفی، شاخص پایداری کود نیتروزن، شاخص پایداری کود فسفات در الگوی کشت مدل PMP در حالت اجرای سناریو نوزدهم……………………………………… 89

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

جدول 4-47- درصد تغییر سطح زیرکشت محصولات در الگوی کشت مدل PMP منطقه در حالت اجرای سناریو بیستم………………….. 89

فهرست جدول‌ها

عنوان                                                                                                               صفحه

 

جدول 4-48- مطالعه سود، اشتغال، آب مصرفی، شاخص پایداری کود نیتروزن، شاخص پایداری کود فسفات در الگوی کشت مدل PMP در حالت اجرای سناریو بیستم……………………………………… 90

جدول 4-49- وزن شاخص­های اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی   91

چدول 4-50- رتبه‌بندی سناریوها………………. 91

 

فهرست شكل‌ها

عنوان                                                                                                               صفحه

 

شکل 3-1- نقشه شهرستان گنبدکاووس به تفکیک بخش و دهستان  21

شکل 3-2- توضیح گرافیکی یک الگو ساده NMP با دو فعالیت X1 و X2 31

شکل 3-3- توضیح گرافیکی یک الگو ساده PMP با دو فعالیت X1 و X2 34

شکل 3-4- نمایش سلسله مراتبی یک مسئله تصمیم….. 42

 

 


 

فصل اول

مقدمه و کلیات


1-1- مقدمه

آب ارزشمندترین موهبت طبیعی می باشد که تأثیر بسزایی در رشد وتوسعه تمدن­ها اعمال نموده­می باشد. متوسط بارندگی در ایران سالانه 250 میلیمتر می باشد که حدود یک سوم متوسط جهانی می­باشد، از طرفی متوسط تبخیر در کشور (2100 میلیمتر) در حدود سه برابر متوسط جهانی (700 میلیمتر) می باشد. از این رو محدودیت آب، یکی از مهمترین عواملی می باشد که می­تواند توسعه کشور را دچار مشکل نماید. این تهدید در کشورهایی که دارای منابع آب شیرین کمتری هستند، بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد (علیزاده،1382).

بخش کشاورزی تأثیر مهمی در اقتصاد ملی، اشتغال­زایی و تأمین غذای افراد جوامع مختلف دارد. پس، لازم می باشد که از منابع و ابزارهای تولید در این بخش بویژه نهاده آب به بهترین نحو ممکن بهره گیری گردد تا ضمن کاهش در مصرف این منابع، سودآوری و رفاه کشاورزان نیز افزایش یابد (رضایی و همکاران، 1391).

آب به عنوان كمياب­ترين نهاده در توليد محصولات كشاورزي، نه تنها محدودكننده فعاليت­هاي كشاورزي بلكه محدود كننده ديگر فعاليت­هاي اقتصادي و اجتماعي نيز به شمار مي‌رود. امروزه اكثر مناطق خشك و نيمه­خشك جهان، مانند اغلب نقاط ايران، از يك طرف با عرضه ناكافي آب و از طرف ديگر با تقاضاي زياد آب كشاورزي مواجه­اند كه علت اصلي آن اختلاف زياد ميان قيمت تمام شده آب با ارزش توليد نهايي آن می باشد (شجری و همکاران، 1388).

با وجود آنکه بخش کشاورزی (بیش از90 درصد) بزرگترین مصرف کننده‏ی منابع آب تجدید شونده‏ی کشورمان بوده­می باشد، اما متأسفانه تولیدات کشاورزی بدست آمده از آن پایین می باشد. پس هرگونه تلاشی برای صرفه جویی در مصرف آب در این بخش می‏تواند برای ما حیاتی باشد (حیدری و همکاران، 1385).

در حال حاضر نیاز­های آبی در حدود 70 میلیون نفر جمعیت ایران با 93 تا 95 میلیارد مترمکعب آب قابل استحصال تامین می‏گردد، اما در 20 سال آینده با رشد جمعیت و تقاضا، ارتقای سطح بهداشت و بالا رفتن استانداردهای زندگی از این میزان بسیار فراتر خواهد رفت. پیش روی به علت های مختلف راندمان مصرف آب در ایران پایین و بین 30 تا 40 درصد تخمین زده می‏گردد و میزان مصرف آب برای آبیاری محصولات مهم کشاورزی نیز در مقایسه با مصرف متوسط جهانی بسیار بالا می باشد (وزارت جهاد کشاورزی، 1385). این رقم در جنوب آسیا 44 درصد در شمال آفریقا حدود 55 درصد و در کشورهای توسعه یافته 65 تا 70 درصد می باشد (سینگ[1]، 2007).

یکی از عوامل اصلی و محدود کننده‏ی توسعه‏ی بخش کشاورزی ایران نهاده‏ی آب می‏باشد. چنان‌که اگر محدودیت آب وجود نداشت، 30 تا 50 میلیون هکتار از اراضی کشور قابل کشت و زرع بود (میرزایی و ابریشمی، 1386).

 

1-2- تعریف مسئله

رشد روز افزون جمعیت، توسعه فعالیت­های اقتصادی و بالا رفتن سطح استاندارد­های زندگی سبب افزایش چشمگیر تقاضای آب شده‌اند. منابع آب شیرین اگر چه در چرخه طبیعت تجدید می شوند ولیکن حجم آنها ثابت می باشد و بدین ترتیب برآیند رشد تقاضا و ثبات منابع آب به کمیابی آن حکم داده­می باشد. در دهه­های اخیر موضوع کمیابی و کمبود نسبی آب بیشتر حس شده و از طرفی سرمایه­ گذاری برای استحصال آب جدید به مراتب سنگین­تر شده­می باشد، مدیریت تقاضای آب به عنوان رویکردی جدید جلوه نموده و در نتیجه قیمت­گذاری صحیح آب نیز به عنوان سازوکاری برای مدیریت آن مورد توجه واقع شده می باشد. قیمت آب باعث می­گردد که آب بین متقاضیان متناسب با فایده یا ارزش تولید نهایی توزیع شده و انگیزه لازم برای مصرف­کنندگان جهت صرفه­جویی در مصرف آب و جلوگیری از اسراف یا اتلاف آن ایجاد می­گردد، زیرا که ارزان و رایگان بودن آب ممکن می باشد باعث زیاده‌روی در مصرف آب شده و انگیزه را برای حفاظت و بهره گیری اقتصادی آن تضعیف کند و این امر سایر کشاورزان و مصرف­کنندگان را نیز از مصرف محروم می­نماید از سوی دیگر اگر قیمت آب بیش از تولید نهایی آن باشد، کشاورزان اقدام به بهره گیری از آن نخواهند نمود، و چنین قیمتی برای آب مغایر با هدف رشد کشاورزی و افزایش درآمد کشاورزان می­باشد. به همین جهت اگر قیمت آب به روش مناسب و دقیق تعیین گردد هم مانع هدر رفتن و اتلاف آن شده و هم باعث افزایش درآمد کشاورزان می­گردد. در این راستا مطالعه حاضر به مطالعه روش­های مختلف قیمت­گذاری آب کشاورزی با بهره گیری از رهیافت برنامه ریزی ریاضی مثبت در استان گلستان شهرستان گنبد کاووس پرداخته­می باشد.

استان گلستان داراي 8/686 هزار هكتار سطح زيركشت محصولات زراعي مي باشد كه 52/5 درصد سطح زير كشت محصولات زراعي كشور را تشكيل مي‌دهد و در مقایسه با سایر استان­ها داراي رتبه 10 سطح زير كشت محصولات زراعي و رتبه 7 در توليد محصولات زراعي مي­باشد. 9/31 هزار هكتار از زمين‌هاي استان زير كشت باغات مي­باشدكه 2/1 درصد كل سطح زير كشت باغات كشور را تشكيل مي‌دهد. شهرستان گنبدکاووس نیز با دارا بودن 197هزار هکتار اراضی زراعی، 6 هزار هکتار باغ و 440 هزار رأس دام سبک و سنگین به عنوان یکی از قطب‌های مهم کشاورزی در استان گلستان می­باشد. در این شهرستان حدود 160 هزار هکتار از کل اراضی شهرستان زیر کشت محصولات استراتژیکی نظیر گندم، جو، کلزا و برنج می‌باشد. منابع آبی مورد بهره گیری جهت فعالیت­های کشاورزی شامل رودخانه‌های اترک، گرگان رود و چهل چای، سدهای مخزنی گلستان 1 و گلستان 2 به ترتیب با 86 و2/54 میلیون مترمکعب آب قابل تنظیم سالیانه و حدود 3000 حلقه چاه عمیق و نیمه عمیق می‌باشد (وزارت جهاد کشاورزی، 1388).

1-3- اهميت و ضرورت انجام مطالعه

در توجه جدید جهانی، آب کالایی اقتصادی- اجتماعی بوده و یک عنصر حیاتی در توسعه اقتصادی و اجتماعی هر کشوری محسوب می­گردد. پس اهمیت کنترل و بهره گیری بهینه از منابع آبی در دسترس، انکار نشدنی می باشد (هیمن و صبوحی صابونی، 1390).

محدودیت­های توسعه منابع آب، مدیریت ضعیف و تلفات زیاد آب در کشاورزی، کاربرد سیاستهای طرف تقاضای آب همچون تخصیص مجدد منابع آب، قیمت­گذاری آب و سیاست­های جایگزین آن همچون مالیات بر نهاده­های مکمل آب یا مالیات بر محصول را ضروری می­سازد (قرقانی و همکاران، 1388؛ کای[2]، 2008؛ چاکراورتی و زیلبرمن[3]، 2000؛ هی و همکاران[4]، 2006).

براساس قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران (1394-1390) به مقصود حفظ ظرفیت تولید و نیل به خودکفایی در تولید محصولات کشاورزی اقدامات زیر انجام می­گردد: ارتقاء راندمان آبیاری بخش کشاورزی از

[1]. Singh

  1. Cai
  2. Chakravorty and Zilberman
  3. He

***ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود می باشد***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

زیرا فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به گونه نمونه)

اما در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود می باشد

تعداد صفحه :136