پایان نامه ارشد اصلاح نباتات در رشته کشاورزی:مطالعه تحمل به تنش خشکی هیبریدهای جدید آفتابگردان

شهریور 1393

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

فهرست مطالب

عنوان ……………………………………………………………………………………………………………………………………..صفحه

چکیده……………………………………………………………………………………………………………………………………………1

فصل اول………………………………………………………………………………………………………………………………………..2

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………………….3

کلیات ……………………………………………………………………………………………………………………………………………4

1-اهمیت دانه های روغنی………………………………………………………………………………………………………………..5

2-پیشینه آفتابگردان………………………………………………………………………………………………………………………….7

3- گیاه شناسی آفتابگردان………………………………………………………………………………………………………………. 7

4- خصوصیات اندام های گیاه آفتابگردان……………………………………………………………………………………………8

5-میزان آب مورد نیاز گیاه آفتابگردان…………………………………………………………………………………………………9

6-اجزاء عملکرد آفتابگردان…………………………………………………. ………………………………………………………..10

7- تأثیر و اهمیت آب در گیاه………………………………………. ……………………………………………………………..11

8- تنش های محیطی……………………………………………………………………………………………………………………..12

9-1- تنش محیطی………………………………………………………………………………………………………………………..13

9-1-1- تعریف تنش محیطی………………………………………………………………………………………………………….13

9-1-2- مفهوم مقاومت به خشکی…………………………………………………………………………………………………..13

9-1-3- تقسیم بندی خشکی بر اساس زمان…………………………………………………………………………………….14

9-1-4- سازو کار های فیزیو لوژیک مقاومت به خشکی……………………………………………………………………15

9-1-5- پاسخ های فیزیو لوژیک به خشکی……………………………………………………………………………………..16

10- روش های اصلاحی………………………………………………………………………………………………………………..16

10-1- روشهای اصلاحی جهت تهیه واریته های پر محصول تحت تنش خشکی…………………………………17

11-اصلاح برای مقاومت به خشکی…………………………………………………………………………………………………18

12-روشهای ارزیابی مقاومت به خشکی………………………………………………………………………………. …………19

13- رهیافت زیست فناوری برای مقاومت به خشکی……………………………………………………………………… 20

14- انواع مکانیسم مقاومت به خشکی……………………………………………………………………………………………..20

15- اجتناب از خشکی………………………………………………………………………………………………………………… 21

16- تحمل خشکی………………………………………………………………………………………………………………………..22 17-فرار از خشکی………………………………………………………………………………………………………………………. 23

فصل دوم………………………………………………………………………………………………………………………………………24

2-1-مطالعه مطالعات انجام شده مرتبط با تنش کم آبی در آفتابگردان…………………………………………………..25

2-2- شاخص های مقاومت به خشکی…………………………………………………………………………………………….28

2-2-1- شاخص حساسیت به تنش( SSI)…………………………………………………………………………………. …..28

2-2-2-شاخص تحمل (TOL)………………………………………………………………………………………………. ……..29

2-2-3-شاخص بهره وری متوسط(MP )………………………………………………………………………………………..29

2-2-4-شاخص میانگین هندسی بهره وری( GMP)…………………………………………………………………………30

2-2-5-شاخص تحمل به تنش( STI)……………………………………………………………………………………………..30

2-2-6-شاخص میانگین هارمونیک( HARM)………………………………………………………………………. ……….30

2-2-7-شاخص عملکرد(YI)……………………………………………………………………………………………… …………31

2-2-8-شاخص پایداری عملکرد( YSI)……………………………………………………………………………….. ……….31

3-مطالعات مربوط به ارزیابی شاخص های مقاومت به خشکی در آفتابگردان………………………………. …….31

4-روش های آماری در اصلاح نباتات………………………………………………………………………………………………32

4-2-1- تجزیه علیت………………………………………………………………………………………………… …………………32

4-2-2-تجزیه به مولفه های اصلی(PCA )……………………………………………………….. ……………………………33

4-2-3- تابع تشخیص……………………………………………………………………………………………….. ………………..34

4-2-4- تجزیه کلاستر……………………………………………………………………………………………… ………………….34

4-2-5- نمایش گرافیکی بای پلات با بهره گیری از تجزیه به مولفه های اصلی……………………………………….35

4-2-6- تجزیه به عامل ها………………………………………………………………………………………….. ………………. 35

فصل سوم………………………………………………………………………………………………………….. ……………………….36

3-1-مواد وروشها………………………………………………………………………………………………… ……………………..37

3-1-1-مشخصات محل اجرای طرح……………………………………………………………………………………………….37

3-2- مواد گیاهی و عملیات زراعی…………………………………………………………………….. …………………………39

3-3- صفات مورد ارزیابی………………………………………………………………………… ………………………………… 39

3-4-صفات مورد ارزیابی……………………………………………………………………………………………………………….40

3-4-1-عملکرد دانه در شرایط تنش و غیر تنش……………………………………………………………………………..40

3-4-2- ارتفاع بوته………………………………… ………………………………………………………………………………….40

3-4-3-قطر طبق……………………………………………………………………………….. ………………………………………..41

3-4-4-وزن هزار دانه……………………………………. …………………………………………………………………………….41

3-4-5-تعدادبرگ در بوته……………………………………………………………………………. ……………………………….41

3-4-6-تعداد روز تا شروع گلدهی………………………………………………………………………………………………….41

3-4-7-تعداد روز تا پایان گلدهی…………………………………………………………………… …………………………….41

3-4-8- تعداد روز تا رسیدگی فیزیولوژیک………………………………………………… ………………………………….41

3-5- تجزیه و تحلیل های آماری……………………………………………………………………. ……………………………42

فصل چهارم…………………………………………………………………………………………………………….. ………………….43

4-1- نتایج و بحث…………………………………………………………………………………………………………. …………..44

4-1-1- میانگین مربعات صفات اتدازه گیری شده در تجزیه مرکب داده ها……………………………… …………44

4-1-2- مطالعه نتایج حاصل از مقایسه میانگین ارقام برای شرایط تنش و بدون تنش…………………………46

4-2- ضرایب همبستگی بین صفات مطالعه شده در شرایط تنش و نرمال ……………………………. …………….48

4-2-1-شرایط تنش……………………………………………………………………………………………………………… ……..48

4-2-2-شرایط بدون تنش…………………………………………………………………………………………………. ………….49

4-3-رگرسیون گام به گام برای صفات مورد مطالعه در شرایط تنش…………………………………. ………………..52

4-4-رگرسیون گام به گام برای صفات مورد مطالعه در شرایط بدون تنش…………………….. ………………….54

4-5- تجزیه علیت…………… ………………………………………………………………………………………………. ………..55

4-5-1 تجزیه علیت عملکرد در شرایط غیر تنش………………………………………………………………………………55

4-6- تجزیه کلاستر بر اساس صفات وارد شده در مدل رگرسیون عملکرد دانه در شرایط تنش………………57

4-7-تجزیه کلاستر براساس صفات وارد شده در مدل رگرسیون عملکرد دانه در شرایط نرمال………………59

4-7-1-.مقایسه تجزیه کلاستر در شرایط تنش و نرمال………………………………………………………………………59

4-8- نتایج مطالعه شاخص های مقاومت به خشکی ………………………………………………………………….. …..61

4-9- همبستگی شاخص های مقاومت به خشکی……………………………………………………………………………..64

4-10- تجزیه به مولفه های اصلی بر اساس شاخص های مقاومت به خشکی………….. ………………………….66

5- جمع بندی و نتایج……………………………………………………………………………………………………………… …..69

پیشنهادات ………………………………………………………………………………………………………………………………….. 70

منابع…………………………………………………………………………………………………………………………………………….71

فهرست جداول

عنوان………………………………………………………………………………………………………………………………………صفحه

جدول 3-1- جایگاه جغرافیایی ایستگاه تحقیقاتی اسلام آباد غرب………………………………….. ……………….37

جدول 3-2- مشخصات آب و هوایی منطقه مورد مطالعه در سال زراعی 91-92………………………. …………38

جدول 3-3- فهرست هیبرید های مورد ارزیابی آفتابگردان…………………………………………………….. …………40

جدول 4-1- میانگین مربعات صفات اندازه گیری شده در تجزیه مرکب داده ها…………………… ……………..45

جدول 4-2- میانگین صفات اندازه گیری شده تحت شرایط نرمال و تنش خشکی……………………………….47

جدول 4-3- ضرایب همبستگی پیرسون بین صفات مورد مطالعه در شرایط تنش…………………… …………..50

جدول 4-4- ضرایب همبستگی پیرسون بین صفات مورد مطالعه در شرایط بدون تنش………………………….51

جدول 4-5- تجزیه واریانس رگرسیون گام به گام برای صفات مورد مطالعه در شرایط تنش………………..53

جدول 4-6- ضرایب b ، مقدار t و سطح احتمال صفات وارد شده در مدل رگرسیون گام به گام برای عملکرد دانه در شرایط تنش………………………………………………………………………………………………… ………..53

جدول 4-7-.نتایج تجزیه علیت عملکرد دانه براساس وزن هزار دانه و تعداد دانه در طبق……………………..54

جدول 4-8- نجزیه رگرسیون گام به گام در شرایط نرمال………………………………………….. …………………… 55

جدول 4-9- ضرایب b، مقدار t ، VIF و سطح احتمال صفات وارد شده در مدل رگرسیون………………….56

جدول 4-10- تجزیه تابع تشخیص در مدل رگرسییون گام به گام در شرایط تنش……………………….. ………58

جدول 4-11- تجزیه واریانس رگرسیون گام به گام برای صفات مورد مطالعه در شرایط نرمال……………..60

جدول 4-12- مقادیر شاخص های مقاومت به خشکی در هیبرید های آفتابگردان………….. …………………..63

جدول 4-13- ضرایب همبستگی پیرسون بر اساس شاخص های مقاومت به خشکی………………………… 65

جدول 4-14- مقادیر بار عاملی شاخص های مقاومت به خشکی در دو مولفه اول ……………………………67

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست اشکال و نمودار ها

عنوان………………………………………………………………………………………………………………………………………صفحه

شکل 4-1- دندو گرام حاصل از تجزیه خوشه ای برای صفات وارد شده در مدل رگرسیون گام به گام در شرایط تنش……………………………………………………………………………………………… ………………………………….58

شکل 4-2- دندوگرام حاصل از تجزیه خوشه ای برای صفات وارد شده در مدل رگرسیون گام به گام در شرایط آبیاری کامل/……………………………………………………………………………………………………………………….60

شکل 4-3- نمودار نمایش بای پلات ژنوتیپ ها براساس اولین و دومین مولفه اصلی برای شاخص های مقاومت به خشکی…………………………………………………………………………………………………………. . …………..68

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

چکیده

جمعیت جهان با سرعت بالایی در حال افزایش می باشد و غالباً تولید محصولات کشاورزی به خاطر تنش های مختلف محیطی دچار کاهش میشود. خشکی مهمترین تنش محیطی می باشد که رشد و تولید گیاهان زراعی مانند آفتابگردان را تحت تاثیر قرار میدهد، پس اصلاح گیاهان برای این شرایط( خشکی) ضروری می باشد . این مطالعه در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با 3 تکرار در سال 1392 به مدت یکسال در ایستگاه تحقیقات کشاورزی اسلام آباد غرب به مرحله اجرا درآمده می باشد . دراین آزمایش 11 هیبرید جدید آفتابگردان در دو شرایط نرمال و تنش خشکی ارزیابی و از خصوصیات مهم زراعی ، مانند عملکرد دانه ، وزن هزار دانه ، تعداد روز تا گلدهی ، طول مدت گل دهی ، تعداد روز تا رسیدگی فیزیولوژیکی، ارتفاع بوته ، تعداد برگ در بوته و قطر طبق، یادداشت برداری به اقدام آمده می باشد . نتایج حاصل از تجزیه مرکب داده ها نشان داد که تنش خشکی تاثیر معنی داری از نظر آماری برصفات مهمی همچون عملکرد دانه ، قطر طبق، وزن هزاردانه ،تعدادروز تارسیدگی فیزیولوژیک وتعداد دانه در طبق داشت. عملکرد دانه و روغن به عنوان مهمترین صفت اصلاحی در اثر تنش خشکی به ترتیب 25 و 24 درصد کاهش یافتند. هیبرید های مورد مطالعه نیز از نظر اکثر صفات مورد مطالعه به استثنای درصد روغن دانه و تعداد دانه در طبق دارای تفاوت معنی داری بودند و این بیانگر تنوع در بین هیبرید های مورد ارزیابی بود.

در بین هیبرید های مورد ارزیابی RF81-131/1*AF81-222 در هر دو شرایط تنش و نرمال به ترتیب با 4201 و 5815 کیلوگرم در هکتار دارای بیشترین عملکرد دانه بود. اثرات متقابل محیط و ژنوتیپ نیز تنها برای صفات درصد پروتئین دانه ،درصد روغن،وزن هزاردانه و تعدادروز تا رسیدگی معنی دار بود.

نتایج تجزیه رگرسیون گام به گام و تجزیه علیت نشان داد که در شرایط نرمال تعداد دانه در طبق و وزن هزاردانه و در شرایط تنش قطر طبق بیشترین تاثیررا به عملکرد دانه داشتند.

دسته بندی ژنوتیپ ها با بهره گیری از تجزیه کلاستر به روش UPGMA در شرایط نرمال نشان داد که ژنوتیپ ها به سه گروه دسته بندی شدند و ژنوتیپ RF81-131/1*AF81-222 به تنهایی در یک گروه قرار گرفت.

تجزیه به مولفه های اصلی بر اساس شاخص های تحمل به خشکی و رسم بای پلات نشان داد که ژنوتیپ های FAROKH – Hysun33 و RF81-131/1*AF81-222 به عنوان ژنوتیپ های متحمل به خشکی و دارای پتانسیل عملکرد بالا انتخاب شدند. هیبرید های RF81-65*AF80-429/2/3- F- hybrid- RF81-74*AF80-460/2/1 در هردو شرایط از عملکرد دانه پایینی برخوردار بودند.

لغات کلیدی: تنش، هیبرید، آفتابگردان، رقم، ژنوتیپ.

 

 

 

 

 

 

                                               فصل اول

 

                                 مقدمه و کلیات

 

 

 

 

 

 

 

 

 

       
 
 
 
   
 

 

 

 

 

 

 

مقدمه

تنش خشکی از پدیده های اقلیمی رایج در طبیعت و محدود کننده رشد تمام گیاهان می باشد و کمتر گیاهی به گونه کامل از آن اجتناب می کند ( فرشاد فر و همکاران ،1380).

اکثر محصولات زراعی در مراحل رشد و نمو با نوعی تنش آبی مواجه می شوند و تغییرات روزانه در وضعیت داخلی آب خود را حتی در شرایط آبیاری معمولی نیز نشان می دهند( رحیمیان و بنایان، 1375).

ذکر این نکته لازم می باشد که معمولاً ارقام موجود در کشور برای شرایط آبیاری کامل و ایده آل معرفی می شوند و اغلب با در نظر داشتن کاهش ذخایر آب های زیر زمینی و رود خانه های فصلی ، کشاورزان در طول فصل رویش با کمبود آب در دسترس مواجه بوده و به دلیل نبود آب کافی عملیات آبیاری را به گونه کامل اجرا نمی کنند این موضوع،در نهایت علاوه بر عدم حصول عملکرد مطلوب، محصول تولیدی را نیز چروکیده و غیر استاندارد می نماید، لذا برای کاهش خسارت ناشی از کم آبی و باهدف معرفی ارقام مناسب برای شرایط اقلیمی خاص کشور(درشرایط تغییر محیطی و نوسانات بارندگی و جدی تر شدن بحران آب)، شایسته می باشد تا در کنار تحقیقات برای تامین شرایط آبیاری نرمال ، تحقیقات به نژادی تحت شرایط آبیاری محدود نیز مد نظر قرار گیرد .

از طرفی به دلیل اینکه حدود 90 درصد روغن خوراکی مصرفی کشور با صرف هزینه های هنگفت و با واردات روغن خام و يا دانه‌هاي روغني از خارج تامين مي‌گردد و با در نظر داشتن وابستگي شديد كشور به واردات دانه‌هاي روغني و عواقب سياسي اقتصادي آن، توسعه كشت دانه‌هاي روغني در برنامه‌هاي كلان كشور از اهميت ويژه‌اي برخوردار می­باشد.

آفتابگردان(Helianthus annuus L.) يكي از نباتات روغني مي­باشد كه روغن آن از كيفيت و كميت خوبي برخوردار می باشد و سازگاري خوبي به بسياري از شرايط اقليمي دارد و بدين دليل زراعت آن در بسياري از مناطق جهان مانند كشور ما رايج مي­باشد و مي‌تواند در طرح خودكفايي توليد روغن تأثیر پراهميتي داشته باشد. یک استراتژي عمده در زمينه به­نژادي آفتابگردان در ايران شامل جايگزيني ارقام قديمي با هيبريدهاي جديد می باشد که در این زمینه در سال های اخیر موفقیت های به دست آمده می باشد.از طرفی کوشش می گردد در معرفی هیبریدهای جدید آفتابگردان یکی از مهمترین عوامل محدود کننده کشاورزی در کشور، یعنی کمبود منابع آبی و تنش حاصل از آن در نظر گرفته گردد و ارقامی معرفی شوند که نسبت به تنش خشکی تحمل نسبی داشته باشند.در این پژوهش نیز کوشش شده می باشد تحمل به تنش خشکی بعضی هیبریدهای جدید آفتابگردان ارزیابی گردد.

کلیات

آفتابگردان با نام علمی (helianthus annus L.) یکی از 5 نبات روغنی مهم جهان بعد از سویا ، کلزا ، پنبه و بادام زمینی می باشد ،این گیاه از مهمترین دانه های روغنی می باشد که روغن آن به دلیل داشتن مقادیر زیادی اسید چرب اشباح نشده که مناسب تغذیه بشر می باشد و به دلیل نداشتن کلسترول از کیفیتی مطلوب برخوردار می باشد ، این گیاه به دلیل دارابودن خواص فراوان هرساله بخش عمده ای از اراضی کشاورزی را به کشت خود اختصاص داده می باشد.( سپهر و ملکوتی ، 2001).از خواص این گیاه میتوان به موارد زیر تصریح نمود:

1- مقاوم بودن در برابر خشکی

2- سازگار بودن با شرایط آب و هوایی مختلف کشور

3- بالابودن کیفیت روغن

4- عدم وجود کلسترول

5- کوتاه بودن دوره رشد ( 85-110 روز)

6- کشت به عنوان محصول دوم بعد از برداشت گندم وجو

7- رشد و نمو در طیف وسیعی از خاک ها

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

قابل ذکر می باشد که میزان تولید جهانی آفتابگردان در سال 2007 حدود 45/30 میلیون تن و میزان روغن به دست آمده ازآن 75/10 میلیون تن برآورد شده می باشد( Anonymouse 2007).

آفتابگردان یکی از گیاهان پر نیاز به عناصر غذایی بوده و اغلب نسبت به مصرف کودهای شیمیایی پاسخ مثبت نشان می دهد . در کشور ایران علیرغم وجود پتانسیل خوب برای پرورش این محصول ،کشت آن فقط به خاکهای نسبتاً فقیر اختصاص یافته می باشد که این موضوع به همراه مدیریت کودی ضعیف ( مصرف غیر متعادل کود) موجب پایین بودن عملکرد در این محصول گردیده می باشد .نتایج آزمایشات مختلف نشان داده که مصرف عناصر ریز مغذی در زراعت آفتابگردان بر ارتفاع ساقه ، قطر طبق، تعداد دانه در طبق ، وزن دانه ، تعداد برگ ودر نهایت عملکرد دانه تاثیر قابل توجهی دارد( سپهر و ملکوتی ، 2004)

از این رو به خاطر اهمیت زراعت این محصول و لزوم تهیه روغن مورد نیاز کشور و نیز جلوگیری از وابستگی خارجی، مطالعه ارزیابی ژنوتیپ های جدید آفتابگردان در شرایط تنش خشکی به مرحله اجرا درآمده می باشد.

 

1– اهمیت دانه های روغنی:

خشكسالي و تنش حاصل از آن يكي از مهمترين و رايج‌ترين تنش‌هاي محيطي می باشد كه توليد محصولات كشاورزي را در ایران با محدوديت روبرو ساخته و بازده بهره گیری از مناطق خشك و ديم را كاهش داده می باشد. همچنین با در نظر داشتن اینکه محصولات بهاره همانند ذرت و چغندر قند از نیاز آبی بالایی برخوردارند و در شرایط فعلی ،که سطح آب های زیرزمینی در اکثر مناطق کشور کاهش معنی داری پیدا کرده ،زراعت آفتابگردان به عنوان یک محصول بهاره با نیاز آبی کم، می تواند تأثیر اساسی در تامین بخشی از روغن مورد نیاز کشور را اعمال نماید.واز آنجا که روغن های خوراكي يكي ازپر مصرف ترین محصولات غذايي كشور مي باشد، لذا همواره تامين نياز داخلي آن ،با صرف هزينه‌هاي هنگفت و واردات از خارج از کشور انجام مي گيرد، به همین دلیل سرمايه گذاري روي زراعت دانه هاي روغني و مانند آفتابگردان به لحاظ شرايط خاصي كه دارد مورد توجه مي‌باشد. در حال حاضرتنها حدود 10 درصد از نیاز داخلی روغن نباتی در کشور تولید وحدود 90 درصد به واردات روغن خوراکی و دانه های روغنی وابسته هستیم که این امر می تواند پیامدهای اقتصادی و اجتماعی زیادی در کشور داشته باشد.

با در نظر داشتن متغير بودن بارندگي در سالهای متفاوت و نامنظم بودن بارش ها در نواحی گوناگون كشور و اين موضوع كه تقريباً دو سوم زمين‌هاي زير كشت ايران در حوزه مناطق نيمه خشك يا ديم قرار دارد ، انتخاب نباتات متحمل به خشكي مانند آفتابگردان از اهميت خاصي برخوردارشده می باشد.

طبق مطالعه های به اقدام آمده از 350 هزار گونه گیاهی موجود برروی زمین تنها 150 گونه ی آن مصرف غذایی دارند از این تعداد نیز فقط 15 گونه در سطح تجاری تولید و بخش عمده ی عرضه غذا در بازار جهانی را تشکیل می دهند. همچنین مصرف روغن های گیاهی با در نظر داشتن افزایش جمعیت و تغییر الگوی غذایی مردم در حال افزایش می باشد به همین دلیل بخش زیادی از روغن مورد نیاز کشور از طریق واردات تامین می گردد، لذا افزایش تولید و کیفیت محصولات دانه روغنی مانند آفتابگردان درداخل کشور بسیار مهم می باشد ، همچنین به دلیل اینکه بسیاری از گیاهان دانه روغنی دارای سازگاری وسیعی با شرایط اقلیمی کشور هستند و امکان تولید دانه های روغنی در داخل کشور نیز فراهم می باشد، لذا به مقصود بهره برداری از پتانسیل موجود ، انجام یک سری تحقیقات منسجم وکافی در زمینه به زراعی و به نژادی گیاهان دانه روغنی ضروری می باشد.

در خصوص ظرفیت و امکانات تولید دانه های روغنی در کشور، ذکر این نکته لازم می باشد که با مقایسه میزان تولید دانه های روغنی و برنامه های تدوینی وزارت جهاد کشاورزی ملاحظه می گردد که میزان تولید دانه های روغنی در کشور در سال 1388 تنها 18 درصد از کل برنامه تولید داخلی بوده ،در حالی که با مطالعه سطح تولید دانه های روغنی در کشور های مختلف مشخص می گردد که کشور هایی که (به دلیل اهمیت تولید دانه های روغنی) ،تصمیم به افزایش میزان تولید داشته اند، با بهره گیری ازروش های گوناگون اقتصادی، فنی ،علمی و حمایتی ، زمینه افزایش تولید رابه گونه ای فراهم ساخته اند که بعضی از این کشور ها که 30 سال قبل با مصرف سرانه کم،وارد کننده روغن بوده اند،اکنون توانسته اند خودرا صادر کننده روغن اعلام کنند پس به دلیل اینکه گیاهان دانه روغنی اساسی ترین و مهمترین منابع تغذیه ای در جهان به شمار رفته و از میان آنها آفتابگردان به لحاظ دارابودن خواص فراوان اهمیت بسیاری دارد لذا نیاز به افزایش تولید این دانه ی روغنی مضاعف می گردد.

بعضی از خواص گیاه آفتابگردان به توضیح ذیل میباشد:

الف – آفتابگردان منبع اصلی تامین روغن و چربی مورد نیاز بدن می باشد.

ب- آفتابگردان به دلیل دارابودن مقادیرفراوان اسید چرب، تأثیر مهمی در تعادل چربی ها درجیره غذایی بشر دارند.

ج- آفتابگردان در کاهش کلسترول خون موثر می باشد.

د-آفتابگردان دارای خواص درمانی فراوانی می باشد واز عوامل مهم جلوگیری کننده از ابتلا به بیماریهای قلبی، عروقی ،سرطان روده، کاهش سردرد های میگرنی و …).

ه- آفتابگردان منبع غنی ویتامین ای و آنتی اکسیدان حل کننده چربی می باشد.

و-آفتابگردان منبع غنی منیزیم می باشد،که در جلوگیری از سکته قلبی موثر می باشد .

ز-اسانس برگهای آفتابگردان خاصیت میکروب کشی دارد.

ح-آفتابگردان موجب تقویت معده و پایین آوردنده فشار خون می باشد.

ی- آفتابگردان داروی موثر برای درمان اسهال خونی می باشد.

 

2پیشینه آفتابگردان

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

آفتابگردان با نام علمیhelianthus annus ونام انگلیسی sun flower از نظر تولید جهانی یکی از مهمترین دانه های روغنی می باشد ، خاستگاه این گیاه منطقه آمریکای شمالی می باشد و بنابر نظر محققین، منطقه ای بین مکزیک و پرو( آلاسکا ) می باشد. آفتابگردان سنبل ایالت کانزاس محسوب شده ودر قرن 16 میلادی توسط اسپانیایی ها به اروپا آورده شده می باشد ودرحدود 80 تا 90 سال پیش از آن وارد ایران گردیده می باشد . استخراج روغن از دانه ها ی آفتابگردان طی سال 1716 در روسیه عملی شده واز سال 1729 تولید انبوه روغن از این دانه روغنی در جهان شروع شده می باشد . ورود روغن نباتی به ایران از دهه30 هجری شمسی آغاز شده و به رغم توجه منفی مردم به روغن نباتی در آن وقت، این روغن به واسطه قیمت ارزان و بسته بندی بهتر و بهداشتی ترخود توانسته می باشد ، در میان اقشار مختلف مردم جایگاه خود را پیدا کند، به گونه ای که مصرف سرانه کشور در اوایل دهه 40 به حدود 2/5 کیلوگرم رسیده می باشد. در حال حاضر مهمترین کشورهای تولید کننده آفتابگردان و روغن آن، روسیه ، آمریکا، چین و آرژانتین میباشند.(ابراهیم خلیل وند بهروز یار (1391) خصوصیات کلی گیاه آفتابگردان).

 

3-گیاه شناسی آفتابگردان

آفتابگردان زراعی ،گیاهی می باشد یکساله از تیره آستراسه یا کامپوزیته که به صورت بوته ای استوار رشد می ‌کند ، طول دوره رشد آفتابگردان نسبت به ژنوتیپ و عوامل محیطی از 90 تا 150 روز نوسان دارد جنسhelianthusدارای گونه های یک ساله و چند ساله میباشد ، تفاوت آفتابگردان زراعی بانوع وحشی آن ، در وجود طبق های بزرگتر و تعداد ساقه های جانبی کمتر در انواع زراعی می باشد. گونه helianthusannus L. با بیشترین گستردگی شامل تعداد زیادی زیر گونه می باشد، اشکال ابتدایی یک ساله دارای شاخه های انشعابی بوده که هر انشعاب به طبق کوچکی ختم میشود و بذور بعد از پایان گلدهی ریزش میکنند، ارتفاع بوته از یک تا چهار متر و طول و عرض برگ ها از 5 تا 40 سانتی متر، متغیر می باشد به دلیل یکنواختی و همزمانی رسیدگی در توده های بومی ،تکامل آفتابگردان به عنوان یک گیاه زراعی توسط گزینش تک ساقه ای و تک طبقی از این توده ها آغاز گردیده. در مطالعه های انجام گرفته توسط محققین مشخص شده که تلاقیhelianthuspetiolaris منجر به نر عقیمی سیتوپلاسمی در آفتابگردان میشود که با بهره گیری از این راهبرد تهیه هیبرید های آفتابگردان مقدور میگردد.(ابراهیم خلیل وند بهروز یار (1391) خصوصیات کلی گیاه آفتابگردان).

 

4-خصوصیات اندام های گیاه آفتابگردان:

اندام های گیاه آفتابگردان شامل:ریشه،ساقه ، گل ، بذر و برگ می باشد.

الف- ریشه :

در آفتابگردان سه نوع ریشه هست:

ریشه اصلی ، عمیق می باشد و در شرایط مناسب بافت خاک تا عمق 3/5 متر نیز نفوذ می ‌کند.

ریشه فرعی که اکثراً در عمق 25 سانتی متری خاک دیده میشود.

ریشه های سطحی که نزدیک طوقه ودر محدوده ی سطح الارض خاک دیده می گردد.

ب- ساقه :

آفتابگردان دارای ساقه بلند و خشن بوده ،قطر ساقه از 1 تا 10 سانتی متر و ارتفاع آن بین 5/0 تا 5 متر متغیر می باشد. در مرحله رسیدگی و در محل اتصال ساقه اصلی به طبق بر اثر وزن طبق زاویه ای به وجود می آید، این زاویه بین امتداد ساقه و طبق بیشتر میشودکه در تیپ ها ی ایده آل این زاویه از115 تا 130 درجه متغیر می باشد.

 

ج- گل :

گل آذین درآفتابگردان از نوع گلاپرکcapitaulam می باشد و طبق نامیده میشود قطر طبق بین 10 تا 75 سانتی متر متغیراست ، در مرحله گلدهی طبق دارای دو نوع گل میباشد:

الف-گل ها ی کنار ی یا زبانه ای (:(ray flower به تعداد 1 تا 2 ردیف قرار داشته و مرکز از 100 عدد تجاوز نمیکند ،این گلها اغلب زرد واز 3 گلبرک تشکیل شده می باشد به دلیل نداشتن بساک و کلاله، عقیم و نازا هستند و اکثراً برای جلب توجه حشرات میباشند

ب-گل های مرکزی یا میله ای یا لوله ای((dick flower:از تلفیق پنج گلبرک تشکیل شده اندکه تعدادپنج پرچم را پوشش میدهند و دارای ارگانهای جنسی هستند اما کاسبرگ ندارند ، بر حسب قطر طبق تعداد گل های مرکزی بین 800 تا4000 عدد متغیر می باشد.

***ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود می باشد***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

زیرا فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به گونه نمونه)

اما در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود می باشد